Số lượng và chất lượng quãng

Số lượng quãng

Số lượng quãng (interval number/size) đếm phạm vi giữa hai tên nốt trên khuông: tính cả tên nốt đầu và tên nốt cuối. Cùng một dòng hoặc khe là đồng âm (unison/prime); đi từ C đến D là quãng hai; C đến E là quãng ba; C đến F là quãng bốn; C đến G là quãng năm; C đến A là quãng sáu; C đến B là quãng bảy; C đến C ở quãng tám kế tiếp là quãng tám. [1]

Khi tính số lượng, dấu thăng/giáng không làm đổi tên chữ cái. C–E♭ vẫn có số lượng là quãng ba, cũng như C–E; chất lượng mới cho biết chúng khác nhau thế nào. [1]

Chất lượng quãng

Chất lượng (quality) bổ sung thông tin để gọi cụ thể hơn khoảng cách giữa hai nốt đã xác định số lượng. Trong hệ thuật ngữ cơ bản của bài này, các quãng đồng âm, bốn, năm và tám thuộc nhóm hoàn hảo (perfect-type); quãng hai, ba, sáu và bảy có thể là trưởng hoặc thứ (major/minor). [1]

Ví dụ, C–E là quãng ba trưởng, còn C–E♭ là quãng ba thứ. Cả hai đều là quãng ba vì tên nốt C đến E tính cả hai đầu gồm ba chữ cái; dấu hóa làm thay đổi cao độ và vì thế làm thay đổi chất lượng. [1]

Quãng còn có thể là tăng hoặc giảm (augmented/diminished) khi rộng hơn hoặc hẹp hơn một nửa cung so với một quãng trưởng hoặc hoàn hảo tương ứng. Bài chỉ giới thiệu đây là các chất lượng mở rộng; cách xác định chi tiết và các trường hợp kép để dành cho việc học tiếp. [1]

Hãy đọc tên quãng theo hai bước: trước hết đếm số lượng từ cách viết tên nốt, sau đó xác định chất lượng dựa vào quan hệ cao độ. Đếm nửa cung một mình không thay thế được bước đọc số lượng, vì hai cách viết khác nhau có thể tạo cùng khoảng cách nghe nhưng tên quãng khác nhau; xem bài “Quãng đi-a-tô-ních và quãng biến hóa” và bài “Đồng âm khác tên và quan hệ tăng/giảm cao độ”. [1]

• Đếm số lượng quãng bằng tên nốt và tính cả nốt đầu lẫn nốt cuối.
• Phân biệt nhóm quãng dùng chất lượng hoàn hảo với nhóm quãng dùng chất lượng trưởng/thứ.
• Giải thích được chất lượng giúp xác định quãng cụ thể hơn so với số lượng đơn thuần.
• Gọi được một số quãng cơ bản bằng cả số lượng và chất lượng.

• C–E đi qua các tên C, D, E: số lượng là quãng ba; trong hệ đang xét, khoảng cách tạo thành quãng ba trưởng.
• C–E♭ vẫn đếm là quãng ba nhưng có chất lượng thứ.
• C–F là quãng bốn; C–G là quãng năm. Số lượng gọi phạm vi theo tên nốt, chất lượng được nêu thêm khi cần xác định cụ thể.

• Không chính xác: “C–E♭ là quãng hai vì chỉ có một nốt nằm ở giữa.” Chính xác hơn: Tính cả hai nốt đầu/cuối: C, D, E là ba bậc, nên đây là quãng ba.
• Không chính xác: “Hai quãng ba luôn có cùng chất lượng.” Chính xác hơn: C–E là quãng ba trưởng; C–E♭ là quãng ba thứ.
• Không chính xác: “Đếm số nửa cung là đủ để gọi mọi quãng.” Chính xác hơn: Cần giữ cả cách viết tên nốt để xác định số lượng, rồi kết hợp với khoảng cách cao độ để xác định chất lượng.

Tên quãng kết hợp số lượng và chất lượng. Số lượng được đếm theo tên nốt, tính cả hai đầu; chất lượng mô tả khoảng cách cụ thể hơn. Đồng âm, quãng bốn, năm và tám thuộc nhóm hoàn hảo; quãng hai, ba, sáu và bảy dùng hệ trưởng/thứ. Quãng tăng/giảm là các chất lượng được tạo ra khi quãng rộng hơn hoặc hẹp hơn theo quan hệ nửa cung. [1]

• C–E có số lượng quãng nào?
• Đáp án mong đợi: Quãng ba, vì tính cả C, D và E.

• C–E và C–E♭ có cùng số lượng không? Chúng có cùng chất lượng không?
• Đáp án mong đợi: Cùng là quãng ba nhưng khác chất lượng; C–E là trưởng, C–E♭ là thứ.

• Những số lượng quãng nào thuộc nhóm hoàn hảo trong hệ thuật ngữ cơ bản này?
• Đáp án mong đợi: Đồng âm, quãng bốn, quãng năm và quãng tám.

• Vì sao không thể chỉ dựa vào số nửa cung để đọc tên quãng trong ký âm thông thường?
• Đáp án mong đợi: Vì cách viết tên nốt quyết định số lượng; các cách viết khác nhau có thể tạo khoảng cách cao độ tương đương nhưng tên quãng khác nhau.