Nhịp đập, phách và phân chia phách

Beat là mốc đều để cảm nhận và đếm

Trong dự án, Beat được định nghĩa là đơn vị nhịp đập đều dùng làm chuẩn để cảm nhận và đếm thời gian. Beat không phải tên của một hình nốt cụ thể: tùy cách tổ chức âm nhạc và Meter, các giá trị nốt khác nhau có thể tương ứng với Beat. Tốc độ của Beat do Tempo quyết định. [1][3]

Một nốt không nhất thiết vang lên ở mỗi Beat. Có thể có dấu lặng, một nốt kéo dài qua nhiều Beat, hoặc âm thanh chỉ xuất hiện giữa các Beat. Người nghe vẫn có thể tiếp tục cảm nhận nhịp đều bên dưới những sự kiện âm thanh ấy. [1]

Pulse và Beat: cách dùng thuật ngữ

Ở mức nhập môn, một số giáo trình gọi Beat là pulse đều đặn mà người nghe có thể gõ hoặc vỗ theo. Các tài liệu phân tích Meter sâu hơn có thể nói về nhiều lớp pulse cùng lúc: một lớp làm nền, lớp chia phách nhanh hơn và các mức chia tiếp theo. Do đó, không nên luôn xem hai từ là hai khái niệm tách biệt, cũng không nên mặc định mọi tài liệu dùng chúng hoàn toàn đồng nghĩa. Trong Topic này, “Beat” theo định nghĩa của dự án; “pulse/nhịp đập” dùng để diễn đạt cảm giác nhịp đều và được giữ ở trạng thái chưa chuẩn hóa riêng. [1][2][3]

Chia một phách thành các phần nhỏ hơn

Khoảng thời gian giữa hai Beat có thể được chia thành các phần đều nhỏ hơn. Nếu chia đôi, có hai điểm chia cách đều trong mỗi Beat; nếu chia ba, có ba phần đều. Các điểm chia giúp mô tả nơi nốt ngắn hơn có thể xuất hiện so với nhịp nền. Hình nốt và dấu lặng ghi các trường độ; Beat là mốc để quan hệ với những trường độ ấy được cảm nhận. [2][3]

Trong nhịp đơn, Beat thường chia thành hai phần đều; trong nhịp kép, Beat thường chia thành ba phần đều. Đây là giới thiệu về phép chia, không phải bài đầy đủ về Time Signature hay cách phân loại Simple/Compound Time; xem bài “Số chỉ nhịp, nhịp đơn và nhịp kép” để học phần đó. [2][3]

Phân biệt với Tempo, Meter và trường độ

• Beat: đơn vị nhịp đều làm chuẩn cảm nhận và đếm.
• Tempo: tốc độ của Beat; có thể ghi bằng BPM hoặc chỉ dẫn Tempo.
• Meter: cách các Beat được nhóm thành mẫu lặp lại.
• Note Duration: trường độ của một nốt; nó có thể ngắn hơn, bằng hoặc dài hơn một Beat. [1][3]

• Mô tả được Beat là đơn vị nhịp đập đều dùng làm chuẩn để cảm nhận và đếm thời gian.
• Nhận ra Beat có thể tiếp tục được cảm nhận dù không có nốt phát ra đúng tại mọi điểm nhịp.
• Chỉ ra được vị trí các phách đều nhau và các điểm chia nhỏ nằm giữa chúng trên một sơ đồ.
• Giải thích được phép chia đôi tạo hai phần đều trong khoảng thời gian của một phách.
• Nhận ra phép chia ba tạo ba phần đều trong khoảng thời gian của một phách.
• Nêu được rằng trong cách dùng nhập môn, “pulse” và “beat” thường được dùng gần nghĩa, trong khi một số phân tích mô tả nhiều lớp pulse khác nhau.
• Phân biệt Beat với Tempo, Meter và trường độ của một nốt.

• Nếu người nghe gõ đều bốn lần theo nhạc, mỗi lần gõ có thể đại diện một Beat dù giai điệu chỉ phát âm ở lần thứ nhất và thứ ba.
• Nếu mỗi khoảng giữa hai Beat được chia thành hai phần đều, hai sự kiện ngắn hơn có thể nằm ở hai nửa của khoảng đó.
• Nếu mỗi khoảng được chia thành ba phần đều, ba sự kiện ngắn hơn có thể nằm cách đều trong cùng khoảng.
• Hai bản nhạc có thể có cùng trường độ nốt nhưng khác Tempo; vì vậy khoảng thời gian thực của mỗi Beat không giống nhau.

• Không chính xác: “Beat luôn là nốt đen.” Chính xác hơn: Beat là đơn vị cảm nhận/đếm; giá trị nốt tương ứng thay đổi theo Time Signature và loại Meter.
• Không chính xác: “Beat chỉ tồn tại khi có nốt vang lên.” Chính xác hơn: Nhịp đều có thể tiếp tục được cảm nhận qua dấu lặng hoặc nốt kéo dài.
• Không chính xác: “Chia phách nghĩa là tăng Tempo.” Chính xác hơn: Chia phách tạo các điểm nhỏ hơn bên trong khoảng Beat; Tempo là tốc độ của Beat.
• Không chính xác: “Pulse và Beat chắc chắn là hai từ đồng nghĩa trong mọi tài liệu.” Chính xác hơn: Nhiều tài liệu nhập môn dùng chúng gần nghĩa, còn một số cách phân tích mô tả nhiều lớp pulse; cần đọc theo quy ước nguồn.
• Không chính xác: “Một phách chia hai thì Meter có hai phách.” Chính xác hơn: Số phần chia trong một Beat khác với số Beat được nhóm trong một Measure.
• Không chính xác: “Các điểm chia phách luôn là nốt được chơi.” Chính xác hơn: Chúng là mốc thời gian có thể có âm thanh, dấu lặng hoặc không có sự kiện được ghi tại đó.

Beat là đơn vị nhịp đều dùng làm chuẩn cảm nhận và đếm; Tempo là tốc độ của Beat, Meter là cách nhóm Beat, còn Note Duration là trường độ của nốt. Một Beat có thể chia thành hai hoặc ba phần đều tùy cách tổ chức. “Pulse” thường được dùng gần với Beat ở mức nhập môn, nhưng các tài liệu có thể mô tả nhiều lớp pulse; dự án chưa chốt quan hệ canonical riêng giữa hai thuật ngữ. [1][2][3]

• Beat là gì theo định nghĩa của dự án?
• Đáp án mong đợi: Đơn vị nhịp đập đều dùng làm chuẩn để cảm nhận và đếm thời gian.

• Beat có luôn tương ứng với cùng một hình nốt không?
• Đáp án mong đợi: Không. Giá trị nốt gắn với Beat phụ thuộc cách tổ chức nhịp và ký hiệu.

• Nếu chia một Beat thành hai phần đều, có bao nhiêu phần trong khoảng đó?
• Đáp án mong đợi: Hai phần đều.

• Tempo khác Beat như thế nào?
• Đáp án mong đợi: Beat là đơn vị nhịp đều; Tempo là tốc độ của Beat.

• Pulse và Beat có được tách thành hai Concept canonical riêng trong dự án chưa?
• Đáp án mong đợi: Chưa. Beat đã có Concept canonical; quan hệ với Pulse được ghi là chưa chốt.