Cách ghi nhịp độ, cường độ, dấu nhấn và chỉ dẫn diễn đạt

Chỉ dẫn Tempo

Tempo có thể được ghi bằng thuật ngữ như *andante* hoặc *allegro*, bằng giá trị BPM, hoặc bằng hình nốt kèm con số BPM. Ví dụ, ký hiệu nốt đen = 72 cho biết mỗi phách được xác định là nốt đen có tốc độ 72 Beat mỗi phút. Nếu dùng từ mô tả, đó là chỉ dẫn tương đối; một từ không quy đổi thành một mức BPM duy nhất. [1][2]

Các từ viết tắt accel. (accelerando) và rit. (ritardando) chỉ sự tăng hoặc giảm Tempo dần. Thay đổi Tempo có thể được ghi bằng từ hoặc con số mới tại một điểm trong bản nhạc. Cách biểu diễn co giãn Tempo tự do như rubato có tính diễn giải và không đồng nghĩa với một chỉ số BPM cố định. [1][2]

Ký hiệu cường độ

Các chữ cái *p* (*piano*) và *f* (*forte*) lần lượt chỉ mức nhẹ và mạnh; chữ lặp như *pp* hoặc *ff* biểu thị mức độ tăng thêm trong hệ ký hiệu tương đối. *mp* và *mf* thường chỉ các mức trung gian. Các ký hiệu này không phải thang đo decibel cố định: mức âm thanh thực tế tùy tác phẩm, nhạc cụ, không gian và cách diễn giải. [1]

Hai đường xiên dạng mở rộng ra (<) thường chỉ crescendo, tức tăng dần cường độ; hai đường thu hẹp lại (>) chỉ diminuendo hoặc decrescendo, tức giảm dần. Các ký hiệu này có thể kéo dài trên một đoạn nhạc, từ vị trí bắt đầu tới điểm kết thúc của chúng. Từ *cresc.* hoặc *dim.* có thể được dùng để ghi hướng thay đổi tương tự. [1]

Dấu nhấn trên một nốt

Dấu accent thường có hình > và đặt phía trên hoặc dưới một nốt. Nó yêu cầu nhấn âm đó so với các âm xung quanh. Dấu này gắn với một sự kiện âm nhạc cụ thể; nó không phải trọng âm cấu trúc của phách trong Meter (Metric Accent). [1][3]

Từ ngữ chỉ dẫn diễn đạt

Những từ như *dolce* (dịu dàng/ngọt ngào), *cantabile* (theo lối hát) hoặc *espressivo* (giàu biểu cảm) gợi ý tính chất thể hiện. Các thuật ngữ tiếng Ý thường gặp nhưng không phải chỉ dẫn nào cũng có một cách dịch hoặc cách thực hiện duy nhất. Cần đọc chúng cùng câu nhạc, ký hiệu khác và phong cách của tác phẩm; Topic này chỉ giới thiệu một số từ thường gặp, không lập từ điển diễn đạt đầy đủ. [1]

• Nhận diện được chỉ dẫn Tempo bằng từ mô tả, số BPM và ký hiệu nốt kèm giá trị BPM.
• Giải thích được accel. và rit. là chỉ dẫn thay đổi Tempo dần dần.
• Đọc được các mức cường độ phổ biến như p, mp, mf, f và hairpin crescendo/diminuendo.
• Nhận biết dấu accent đặt gần một nốt là chỉ dẫn nhấn âm đó, không phải ký hiệu phách mạnh của Meter.
• Phân biệt từ ngữ chỉ dẫn diễn đạt, như dolce hoặc cantabile, với ký hiệu cường độ và Tempo.
• Hiểu rằng các từ và mức cường độ thường chỉ quan hệ tương đối, cần diễn giải theo ngữ cảnh bản nhạc.

• ♩ = 72 là chỉ dẫn bằng BPM: giá trị nốt đen được chọn làm Beat và có 72 Beat trong một phút.
• Allegro là chỉ dẫn Tempo bằng từ; cần diễn giải theo phong cách và ngữ cảnh thay vì coi đó là một con số BPM duy nhất.
• p → f cho thấy cường độ chuyển từ nhẹ sang mạnh; ký hiệu *p* và *f* không quy định mức âm lượng tuyệt đối bằng decibel.
• Dấu > đặt trên một đầu nốt chỉ dẫn nhấn âm đó; nó không đánh dấu mọi phách mạnh trong ô nhịp.
• Từ dolce phía trên khuông là chỉ dẫn diễn đạt bằng chữ, khác với ký hiệu cường độ như *p* hoặc *f*.

• Không chính xác: “Allegro luôn tương ứng với một BPM cụ thể.” Chính xác hơn: Từ chỉ Tempo mô tả tương đối; cách diễn giải phụ thuộc tác phẩm và ngữ cảnh.
• Không chính xác: “p nghĩa là một mức âm lượng cố định.” Chính xác hơn: Ký hiệu cường độ biểu thị quan hệ nhẹ/mạnh; mức thực tế có thể thay đổi theo ngữ cảnh và cách thể hiện.
• Không chính xác: “Dấu > lúc nào cũng là dấu diminuendo.” Chính xác hơn: Đặt ngay gần một nốt, dấu này có thể là accent; dạng hairpin kéo dài dưới hoặc trên một đoạn nhạc biểu thị giảm dần khi hai đường hội tụ.
• Không chính xác: “Accent và trọng âm của phách là cùng một khái niệm.” Chính xác hơn: Accent là ký hiệu nhấn một âm; Metric Accent thuộc cấu trúc phách của Meter.
• Không chính xác: “Rubato là ký hiệu BPM mới.” Chính xác hơn: Rubato chỉ co giãn Tempo tự do trong diễn giải, không phải một giá trị BPM duy nhất.
• Không chính xác: “Từ diễn đạt chỉ là trang trí, có thể bỏ qua.” Chính xác hơn: Chúng cung cấp gợi ý về tính chất thể hiện và cần được đọc cùng ngữ cảnh tác phẩm.

Chỉ dẫn Tempo có thể dùng từ mô tả, BPM hoặc cả hai; accel. và rit. biểu thị thay đổi dần. Ký hiệu cường độ như p, mf và f là tương đối; hairpin biểu thị tăng hoặc giảm dần. Dấu accent nhấn một âm riêng, khác Metric Accent. Các từ như dolce và cantabile gợi ý cách diễn đạt, cần đọc theo ngữ cảnh tác phẩm. [1][2][3]

• ♩ = 72 cho biết điều gì?
• Đáp án mong đợi: Nốt đen được chọn làm Beat và có tốc độ 72 Beat mỗi phút.

• Allegro có luôn tương ứng với cùng một BPM không?
• Đáp án mong đợi: Không. Đây là chỉ dẫn Tempo tương đối và cần diễn giải theo ngữ cảnh.

• Hairpin crescendo và diminuendo biểu thị thay đổi nào?
• Đáp án mong đợi: Crescendo tăng dần cường độ; diminuendo/decrescendo giảm dần cường độ.

• Dấu accent đặt ngay trên một nốt có giống Metric Accent không?
• Đáp án mong đợi: Không. Accent nhấn một âm cụ thể; Metric Accent là trọng âm gắn với cấu trúc phách.

• Dolce thường được dùng như loại chỉ dẫn nào?
• Đáp án mong đợi: Từ chỉ dẫn diễn đạt, gợi ý cách thể hiện dịu dàng/ngọt ngào.